Finanse publiczne

Strona główna » Wrzesień 2019 » Rachunkowość » Rachunkowość budżetowa w okresie przejściowym

Brosz o finansach

Grudzień 2019

Polecamy

Książki

Publikacje wydawane w ramach Biblioteki Finanse Publiczne oraz Biblioteki Administracja Publiczna to profesjonalne i praktyczne opracowania podejmujące zagadnienia z zakresu szeroko rozumianej administracji publicznej. więcej »

 
Mieczysława Cellary

Rachunkowość budżetowa w okresie przejściowym

W przypadku sektora rządowego przy rozliczaniu dochodów i wydatków budżetu państwa występuje tzw. okres przejściowy. Do jego stosowania w księgach rachunkowych zostały zobowiązane państwowe jednostki budżetowe na podstawie § 4 rozporządzenia w sprawie rachunkowości budżetowej.

Rachunkowość budżetowa jest specyficzną odmianą rachunkowości. Opiera się ona na ogólnych zasadach rachunkowości, ale równocześnie uwzględnia zasady wynikające z ustawy o finansach publicznych (dalej: ufp) i z przepisów wykonawczych do tej ustawy. Stosownie do art. 40 ufp plany kont dla budżetu państwa, budżetów jednostek samorządu terytorialnego, jednostek budżetowych, samorządowych zakładów budżetowych, państwowych funduszy celowych oraz państwowych jednostek budżetowych mających siedzibę poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej powinny uwzględniać między innymi poniższe zasady:

  • dochody i wydatki ujmuje się w terminie ich zapłaty, niezależnie od rocznego budżetu, którego dotyczą; 
  • w planach tych ujmuje się również wszystkie etapy rozliczeń poprzedzające płatność dochodów i wydatków, a w zakresie wydatków i kosztów – także zaangażowanie środków.

Szczególne zasady rachunkowości zostały określone w – wydanym na podstawie art. 40 ust. 4 pkt 1 lit. a ufp – rozporządzeniu Ministra Rozwoju i Finansów z dnia 13 września 2017 r. w sprawie rachunkowości oraz planów kont dla budżetu państwa, budżetów jednostek samorządu terytorialnego, jednostek budżetowych, samorządowych zakładów budżetowych, państwowych funduszy celowych oraz państwowych jednostek budżetowych mających siedzibę poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej (dalej: rozporządzenie w sprawie rachunkowości budżetowej).

Szczególny charakter rachunkowości budżetowej wiąże się przede wszystkim z ograniczonym stosowaniem zasady memoriału. Jednostki wykonujące budżet – zarówno budżet państwa, jak i budżet jednostek samorządu terytorialnego (dalej: jst) – stosują zasadę kasową. Mianowicie stosownie do § 3 rozporządzenia w sprawie rachunkowości budżetowej ustalenie nadwyżki lub deficytu budżetu państwa oraz nadwyżki lub deficytu budżetu środków europejskich następuje na odrębnych kontach księgowych – w zakresie faktycznie (kasowo) zrealizowanych podatkowych i niepodatkowych dochodów i wydatków budżetu państwa, oraz na odrębnych kontach księgowych – w zakresie faktycznie (kasowo) zrealizowanych dochodów i wydatków budżetu środków europejskich. Zatem dochody i wydatki budżetu państwa powinny być ujmowane w księgach rachunkowych metodą kasową w dacie zapłaty. Ponadto w przypadku sektora rządowego przy rozliczaniu dochodów i wydatków budżetu państwa występuje tzw. okres przejściowy. Do stosowania okresu przejściowego zostały zobowiązane państwowe jednostki budżetowe w § 4 rozporządzenia w sprawie rachunkowości budżetowej. Zgodnie z tym przepisem państwowe jednostki budżetowe ujmują w księgach rachunkowych z uwzględnieniem okresu przejściowego określonego w odrębnych przepisach:

1) podatkowe i niepodatkowe dochody budżetu państwa i wydatki budżetu państwa faktycznie (kasowo) zrealizowane na rachunkach bankowych dochodów lub wydatków budżetowych w danym roku budżetowym;
2) wydatki budżetu środków europejskich faktycznie (kasowo) zrealizowane lub zrealizowane przez Bank Gospodarstwa Krajowego na podstawie zleceń płatności w danym roku budżetowym.

Stosowanie okresu przejściowego – zasady

Zasady stosowania okresu przejściowego zostały uregulowane w rozdziale 7 „Rozliczenia w okresie przejściowym po zakończeniu roku budżetowego” rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 stycznia 2014 r. w sprawie szczegółowego sposobu wykonywania budżetu państwa. Okres przejściowy dotyczy operacji na rachunkach bankowych prowadzonych dla obsługi budżetu państwa. Został on wprowadzony w celu zaliczenia do danego roku budżetowego operacji dokonanych z końcem roku budżetowego, a przekazanych po zakończeniu roku budżetowego. Zgodnie z powyższym rozporządzeniem do dnia 8 stycznia roku następującego po roku budżetowym zalicza się na rachunki bankowe roku ubiegłego, z wyjątkiem rachunków bankowych państwowych jednostek budżetowych mających siedzibę poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej:

1) dochody pobrane do dnia 31 grudnia przez płatnika lub inkasenta;
2) dochody wpłacone do dnia 31 grudnia w kasie jednostki budżetowej, w kasie banku, kasie organu podatkowego, w kasie lub na rachunek w banku podmiotu obsługującego jednostkę budżetową lub organ podatkowy, w placówce pocztowej w rozumieniu ustawy Prawo pocztowe, w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej, w biurze usług płatniczych, w instytucji płatniczej lub w instytucji pieniądza elektronicznego; w obrocie bezgotówkowym za termin dokonania wpłaty uważa się dzień obciążenia rachunku bankowego wpłacającego, rachunku wpłacającego w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej lub rachunku płatniczego wpłacającego w instytucji płatniczej lub instytucji pieniądza elektronicznego na podstawie polecenia przelewu lub zapłaty za pomocą innego niż polecenie przelewu instrumentu płatniczego;
3) rozliczone dochody paragrafu klasyfikacji budżetowej „Wpływy do wyjaśnienia”;
4) wydatki z tytułu czeków rozrachunkowych przyjętych do dnia 31 grudnia przez banki lub za pośrednictwem operatora wyznaczonego lub innego operatora pocztowego w rozumieniu ustawy Prawo pocztowe instytucje finansowe i placówki handlowe;
5) zwroty wydatków dokonanych z rachunków bieżących wydatków do dnia 31 grudnia oraz zwroty środków sum na zlecenie;
6) zwroty sum niewłaściwie zaliczonych na rachunki bieżące państwowych jednostek budżetowych.

Okresem przejściowym mogą być objęte również wydatki budżetowe w państwowych jednostkach budżetowych na podstawie art. 181 ust. 9 ufp. Stosownie do tego przepisu Minister Finansów może, na wniosek dysponenta części budżetowej, wyrazić zgodę na regulowanie zobowiązań wymagalnych według stanu na dzień 31 grudnia roku ubiegłego w ciężar planu wydatków tego roku w terminie do 9 dni roboczych roku następnego.

W rozdziale 7 rozporządzenia w sprawie szczegółowego sposobu wykonywania budżetu państwa zostały określone również zasady i terminy przekazywania dochodów na rachunki dochodów centralnego rachunku bieżącego budżetu państwa.

Rachunek bieżący jednostki – ewidencja księgowa

Stosowanie okresu przejściowego ma wpływ na ewidencję środków pieniężnych oraz obrotów na rachunku bankowym z tytułu dochodów i wydatków budżetowych. Do ewidencji stanu środków pieniężnych oraz obrotów na rachunku bankowym z tytułu dochodów i wydatków budżetowych objętych planem finansowym, jak wskazuje rozporządzenie w sprawie rachunkowości budżetowej, służy konto 130 „Rachunek bieżący jednostki”. Zgodnie z opisem do tego konta, zawartym w załączniku nr 3 do rozporządzenia w sprawie rachunkowości budżetowej, na stronie Wn konta 130 ujmuje się wpływy środków pieniężnych otrzymanych na realizację wydatków budżetowych zgodnie z planem finansowym oraz wpływy z tytułu zrealizowanych przez jednostkę dochodów budżetowych. Zapisy na koncie 130 są dokonywane na podstawie dokumentów bankowych. Konto 130 może wykazywać saldo Wn, które oznacza stan środków pieniężnych na rachunku bieżącym jednostki budżetowej. Na saldo konta 130 składają się salda wynikające z ewidencji szczegółowej prowadzonej dla kont wydatków i dochodów budżetowych. Konto 130 w zakresie wydatków budżetowych może wykazywać saldo Wn, które oznacza stan środków pieniężnych otrzymanych na realizację wydatków budżetowych, a niewykorzystanych do końca roku. W zakresie dochodów budżetowych konto 130 może wykazywać saldo Wn, które oznacza stan środków pieniężnych z tytułu zrealizowanych dochodów budżetowych, które do końca roku nie zostały przelane do budżetu. Saldo konta 130 ulega likwidacji przez księgowanie przelewu środków pieniężnych niewykorzystanych do końca roku na wydatki budżetowe w korespondencji z kontem 223 „Rozliczenie wydatków budżetowych” oraz księgowanie przelewu do budżetu dochodów budżetowych pobranych, lecz nieprzekazanych do końca roku, w korespondencji z kontem 222 „Rozliczenie dochodów budżetowych”.

[...]

Autorka jest doktorem nauk ekonomicznych i biegłym rewidentem.

Pełna treść artykułu jest dostępna w papierowym wydaniu pisma.
Zapraszamy do składania zamówień na prenumeratę i numery archiwalne.