Finanse publiczne

Strona główna » Wrzesień 2017 » Kadry i płace » Wydawanie poleceń służbowych

Brosz o finansach

Grudzień 2017

Polecamy

Książki

Publikacje wydawane w ramach Biblioteki Finanse Publiczne oraz Biblioteki Administracja Publiczna to profesjonalne i praktyczne opracowania podejmujące zagadnienia z zakresu szeroko rozumianej administracji publicznej. więcej »

 
Łukasz Paroń

Wydawanie poleceń służbowych

Możliwość wydawania poleceń służbowych to naturalne, przysługujące każdemu kierownikowi uprawnienie, bez którego nie można sobie wyobrazić realizacji stosunku pracy. Zasady wydawania takich poleceń są już jednak sprawą nieco bardziej złożoną, tym bardziej że nie każde polecenie może zostać wydane i nie w każdych warunkach.

Charakterystyczną cechą stosunku pracy jest podporządkowanie pracownicze. Jego najbardziej typowym przejawem są polecenia wydawane podwładnym przez przełożonych. Uprawnienia przysługujące w tym zakresie osobom kierującym pracownikami są limitowane przez przepisy prawa pracy. W administracji publicznej znaczenie mają zarówno przepisy pragmatyk pracowniczych, jak i kodeksu pracy.

Regulacje kodeksu pracy

Unormowania z zakresu wydawania poleceń służbowych zostały zawarte przede wszystkim w przepisach ustawowych. Najczęściej przywoływanym aktem prawnym jest kodeks pracy (dalej: kp), zobowiązujący pracownika – w art. 100 § 1 – do stosowania się do poleceń przełożonych, które dotyczą pracy, jeżeli nie są sprzeczne z przepisami prawa lub umową o pracę.

Wymóg zgodności z prawem

Przedstawiona powyżej norma prawna zawiera dwa kluczowe obostrzenia dotyczące poleceń służbowych. Pierwsze z nich dotyczy zgodności wydanego polecenia z prawem. Co ważne, chodzi w tym przypadku nie tylko o prawo pracy, ale o również o pozostałe gałęzie prawa, np. prawo karne, prawo ubezpieczeń społecznych, finansów publicznych. Dodatkowo należy pamiętać, że przez pojęcie prawa pracy rozumie się nie tylko przepisy ustawowe, ale i wewnątrzzakładowe, np. regulaminy pracy, wynagradzania czy premiowania. Wydanie polecenia musi zatem uwzględniać obostrzenia wynikające również z tych aktów prawa (zob. przykład 1).

Wymóg zgodności z postanowieniami umowy o pracę

Kolejnym ustawowym wymogiem decydującym o prawidłowości wydania polecenia służbowego jest jego zgodność z zawartą umową o pracę. Należy rozważyć tu kilka elementów.

Przede wszystkim zakres wydawanych poleceń powinien pozostawać w związku z warunkami zatrudnienia, a przede wszystkim z uzgodnionym stanowiskiem pracy lub rodzajem pracy. Jeżeli dodatkowo sformułowano zakres obowiązków, również on nie powinien być sprzeczny z treścią umowy o pracę. Skoro bowiem strony zawierające umowę o pracę ustaliły określone warunki zatrudnienia (w tym stanowisko), to zakres obowiązków nie może naruszać tych zobowiązań umownych. Często pojawiające się w zakresach obowiązków zapisy o tym, że „pracownik jest zobowiązany wykonywać również inne polecenia pracodawcy”, są dopuszczalne, o ile spełniają wymóg zgodności z umową o pracę i nie wykraczają poza ustalenia umowne.


Szczególne warunki powierzenia obowiązków nieprzewidzianych w umowie

Istotnym wyłomem w omówionej powyżej zasadzie jest norma prawna zawarta w art. 42 § 4 kp, przewidująca możliwość powierzenia pracownikowi innej pracy niż określona w umowie o pracę. Należy jednak zaznaczyć, że choć regulacja ta modyfikuje art. 100 § 1 kp, to czyni to tylko w ściśle określonych warunkach. Przede wszystkim powierzenie innej pracy niż określona w umowie może trwać przez okres nieprzekraczający trzech miesięcy w roku kalendarzowym i musi być uzasadnione potrzebami pracodawcy. Ponadto nie może spowodować obniżenia wynagrodzenia, a nowe obowiązki muszą odpowiadać kwalifikacjom pracownika. Sam fakt, że ustawodawca ściśle określił warunki pozwalające na powierzanie pracownikowi innej pracy niż ustalona w umowie o pracę, wyraźnie wskazuje, że pracodawca nie dysponuje tu pełną swobodą. Najbardziej wymiernym ograniczeniem jest wskazanie trzymiesięcznego okresu jako maksymalnego czasu wykonywania pracy nieprzewidzianej w postanowieniach umowy z pracownikiem.

[...]

Autor jest specjalistą w zakresie prawa pracy, redaktorem naczelnym miesięcznika „Kadry i Płace w Administracji”.

Pełna treść artykułu jest dostępna w papierowym wydaniu pisma.
Zapraszamy do składania zamówień na prenumeratę i numery archiwalne.