Finanse publiczne

Strona główna » Styczeń 2018 » Kadry i płace » Konsekwencje niewykonania polecenia służbowego

Brosz o finansach

Sierpień 2018

Polecamy

Książki

Publikacje wydawane w ramach Biblioteki Finanse Publiczne oraz Biblioteki Administracja Publiczna to profesjonalne i praktyczne opracowania podejmujące zagadnienia z zakresu szeroko rozumianej administracji publicznej. więcej »

 
Łukasz Paroń

Konsekwencje niewykonania polecenia służbowego

Konsekwencje niewykonania polecenia służbowego mogą mieć charakter porządkowy, dyscyplinarny, wykroczeniowy lub nawet karny. Stosunkowo bolesną postacią odpowiedzialności może być obniżenie premii lub nagrody. W skrajnych przypadkach pracodawca może zdecydować również o rozwiązaniu stosunku pracy.

Rys. B. Brosz

Wydawanie poleceń służbowych podległym pracownikom przez przełożonego jest naturalnym uprawnieniem wynikającym ze stosunku pracy. Logicznym następstwem wydania polecenia służbowego jest możliwość sprawdzenia i oceny sposobu jego wykonania. Katalog form odpowiedzialności jest bardzo szeroki, stąd też w poniższym artykule zaprezentowano przykładowe zestawienie podstawowych form odpowiedzialności za nienależyte wypełnianie obowiązków pracowniczych.

Ustalona organizacja i porządek w procesie pracy

Najbardziej typową formułą odpowiedzialności za niewykonanie polecenia służbowego lub jego niewłaściwe wykonanie jest odpowiedzialność porządkowa opisana przepisami kodeksu pracy (dalej: kp). W art. 108 kp przewidziano stosowanie kar porządkowych za nieprzestrzeganie przez pracownika ustalonej organizacji i porządku w procesie pracy, przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (dalej: bhp), przepisów przeciw­pożarowych, a także przyjętego sposobu potwierdzania przybycia i obecności w pracy oraz usprawiedliwiania nieobecności w pracy.

W przytoczonym zestawieniu najszerszym pojęciem jest „nieprzestrzeganie ustalonej organizacji i porządku w procesie pracy”. W tym to właśnie zakresie pojęciowym mieści się naruszenie polegające na niewykonaniu polecenia służbowego. Ustalona organizacja pracy przewiduje bowiem, że przełożony może wydawać polecenia podwładnemu i weryfikować ich realizację. Pozostałe wymienione w kp przypadki dotyczą szczegółowo ujętych sytuacji i odnoszą się do innych obowiązków pracowniczych.

Stosowanie kar porządkowych przewidzianych w kp

W świetle art. 108 kp niewykonanie polecenia służbowego może skutkować zastosowaniem kary porządkowej w postaci upomnienia lub nagany. Warto podkreślić, że żadna z tych kar nie została ujęta przez kp jako kara bardziej dolegliwa czy kwalifikowana. Każda z nich może być też stosowana bez względu na to, czy pracownik już wcześniej był karany, czy też nie. Należy przypomnieć, że zastosowanie kar porządkowych odbywa się w ściśle opisany sposób, z zastosowaniem wymogów proceduralnych i formalnych określonych w art. 109 i nast. kp.

Postacią kwalifikowaną kar porządkowych jest kara pieniężna. Może być zastosowana w konsekwencji nieprzestrzegania przez pracownika przepisów bhp lub przepisów przeciw­pożarowych, opuszczenia pracy bez usprawiedliwienia, stawienia się do pracy w stanie nietrzeźwości lub spożywania alkoholu w czasie pracy. Warto podkreślić, że zastosowanie kary pieniężnej w innych przypadkach jest niemożliwe.

Należy mieć na uwadze, że niewykonanie poleceń dotyczących przestrzegania przepisów bhp może być obwarowane zarówno karą nagany czy upomnienia, jak i karą pieniężną. Są to alternatywne metody dyscyplinowania pracownika i ich zastosowanie zależy od arbitralnej decyzji pracodawcy. Dodatkowo należy wskazać, że w niektórych przypadkach może dojść do swoistego zbiegu negatywnych konsekwencji dla pracownika (zob. przykład 1).

Odpowiedzialność materialna

Obok odpowiedzialności porządkowej bardzo istotna jest również odpowiedzialność materialna określona przepisami prawa pracy, a w szczególności art. 114 i nast. kp. Wskazane przepisy znajdą zastosowanie w przypadku, gdy pracownik narazi pracodawcę na szkodę w wymiarze materialnym. Z doświadczenia wynika, że do takich zdarzeń dochodzi stosunkowo łatwo. Przykładowo: wielu pracowników korzysta z samochodów służbowych czy otrzymuje od pracodawcy wyposażenie w postaci określonego sprzętu, np. laptopa, komputera stacjonarnego. Uszkodzenie lub zagubienie któregoś z tych przedmiotów z winy pracownika może stanowić podstawę do obciążenia go w wymiarze finansowym.

Mając na uwadze to, że obowiązkiem każdego zatrudnionego jest dbałość o mienie pracodawcy, należy uznać, iż uszkodzenie np. samochodu służbowego przez pracownika, któremu powierzono jego użytkowanie w celu odbycia podróży służbowej, może stanowić oczywisty wstęp do rozpatrywania stopnia zawinienia pracownika. Jeśli on sam nie spowodował wypadku, lecz był tylko jego uczestnikiem, nie będzie odpowiedzialny. Jeżeli jednak spowodował zdarzenie drogowe, w wyniku którego samochód został uszkodzony, możliwe jest obciążenie pracownika negatywnymi skutkami finansowymi.

[...]

Autor jest specjalistą w zakresie prawa pracy, redaktorem naczelnym dwumiesięcznika „Kadry i Płace w Administracji”.

Pełna treść artykułu jest dostępna w papierowym wydaniu pisma.
Zapraszamy do składania zamówień na prenumeratę i numery archiwalne.