Finanse publiczne

Strona główna » Sierpień 2018 » Prawo » Zmienione zasady przedawniania się roszczeń

Brosz o finansach

Rys. B.Brosz

Polecamy

Książki

Publikacje wydawane w ramach Biblioteki Finanse Publiczne oraz Biblioteki Administracja Publiczna to profesjonalne i praktyczne opracowania podejmujące zagadnienia z zakresu szeroko rozumianej administracji publicznej. więcej »

 
Adrian Paluch

Zmienione zasady przedawniania się roszczeń

Od 9 lipca br. weszły w życie znowelizowane przepisy kodeksu cywilnego, określające na nowo terminy przedawnienia roszczeń oraz zasady dochodzenia roszczeń przedawnionych. Szczegółowo omawiamy wprowadzone regulacje i wyjaśniamy, w jaki sposób zmieniają one sytuację wierzycieli.

Uchwalona przez Sejm 13 kwietnia 2018 r. ustawa o zmianie ustawy Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (dalej: ustawa nowelizująca), która weszła w życie 9 lipca br., wprowadza nowe terminy przedawnienia roszczeń oraz zmienia zasady dochodzenia roszczeń przedawnionych.

Ograniczenie możliwości dochodzenia roszczeń przedawnionych

Ustawą nowelizującą wprowadzono nowy art. 117 § 21 kodeksu cywilnego (dalej: kc), zgodnie z którym po upływie terminu przedawnienia nie można domagać się zaspokojenia roszczenia przysługującego przeciwko konsumentowi. Przepis ten zmienia dotychczas obowiązującą zasadę, wedle której wierzyciel nie był ograniczony w możliwości dochodzenia roszczeń przedawnionych od konsumenta.

Trzeba jednak podkreślić, że nowo wprowadzona regulacja dotyczy jedynie pewnej kategorii roszczeń, a mianowicie roszczeń przysługujących przeciwko konsumentowi. Nie ma zastosowania do innych roszczeń, np. występujących pomiędzy podmiotami niebędącymi konsumentami (w rozumieniu kc).

Omawiany przepis dotyczy wszelkiego rodzaju roszczeń przysługujących przeciwko konsumentowi, a więc zarówno roszczeń pieniężnych, jak i niepieniężnych. Warto przypomnieć, że zgodnie z art. 221 kc za konsumenta uważa się osobę fizyczną dokonującą z przedsiębiorcą czynności prawnej niezwiązanej bezpośrednio z jej działalnością gospodarczą lub zawodową.

Wprowadzając art. 117 § 21 kc, ustawodawca w zasadzie powrócił do rozwiązania obowiązującego przed laty – przed wejściem w życie ustawy z dnia 28 lipca 1990 r. o zmianie ustawy Kodeks cywilny. Zgodnie z obowiązującym wcześniej brzmieniem art. 117 kc w stosunkach między jednostkami gospodarczymi roszczenie przedawnione wygasało, zaś w innych stosunkach nie mogło być dochodzone, chyba że ten, przeciwko komu roszczenie przysługiwało, zrzekł się z korzystania z przedawnienia, przy czym zrzeczenie nie mogło nastąpić przed upływem przedawnienia (117 § 2 kc w ówczesnym brzmieniu). Sąd był zobowiązany uwzględnić upływ przedawnienia z urzędu, przy czym mógł tego nie uczynić, jeżeli termin ten nie przekraczał 3 lat, a opóźnienie w dochodzeniu roszczenia było usprawiedliwione wyjątkowymi okolicznościami i nie było nadmierne (art. 17 § 3 kc w ówczesnym brzmieniu).

Sytuacja wierzyciela po okresie przedawnienia

Ustawa nowelizująca z 13 kwietnia 2018 r. wprowadza zakaz dochodzenia określonych roszczeń, jednak nie pojawia się w niej stwierdzenie, że z chwilą upływu okresu przedawnienia roszczenia te wygasają. To oznacza, że pomimo upływu terminu przedawnienia roszczenie w dalszym ciągu istnieje, lecz nie może być skutecznie dochodzone przed sądem. Roszczenie przekształca się wówczas w tzw. zobowiązanie naturalne, co powoduje, że z jednej strony wierzyciel nie może skutecznie dochodzić roszczenia, a z drugiej – dłużnik nie może się domagać zwrotu świadczenia wynikającego z tego roszczenia (art. 411 pkt 3 kc). Ponadto takie roszczenie może być wówczas przedmiotem potrącenia (jeżeli w chwili, gdy potrącenie stało się możliwe, przedawnienie jeszcze nie nastąpiło – art. 502 kc).

Użyty w nowym art. 117 § 21 kc zwrot „nie można domagać się” nie oznacza niedopuszczalności drogi sądowej i nie może skutkować odrzuceniem pozwu. Dopiero w przypadku stwierdzenia przez sąd, że dochodzone przeciwko konsumentowi roszczenie jest przedawnione, powództwo powinno zostać oddalone.

[...]

Autor jest sędzią sądu rejonowego, absolwentem studiów doktoranckich na Wydziale Prawa, Administracji i Ekonomii Uniwersytetu Wrocławskiego.

Pełna treść artykułu jest dostępna w papierowym wydaniu pisma.
Zapraszamy do składania zamówień na prenumeratę i numery archiwalne.