Finanse publiczne

Udzielanie pomocy przez jednostki samorządu terytorialnego

Rys. B. Brosz

Zgodnie z art. 163 Konstytucji samorząd terytorialny wykonuje zadania publiczne niezastrzeżone przez Konstytucję lub ustawy dla organów innych władz publicznych. W myśl natomiast art. 166 ust. 1 ustawy zasadniczej zadania publiczne służące zaspokajaniu potrzeb wspólnoty samorządowej są wykonywane przez jednostkę samorządu terytorialnego (dalej: jst) jako zadania własne.

W katalogu zadań publicznych samorządu terytorialnego, określonego przepisami ustaw ustrojowych, znajduje się możliwość udzielania pomocy innym jednostkom samorządowym przez jst - zgodnie z art. 10 ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym, art. 7a ustawy o samorządzie powiatowym oraz art. 8a ustawy o samorządzie wojewódzkim.

Zakres pomocy

Wskazane przepisy stanowią odpowiednio, że gminy, związki międzygminne i stowarzyszenia jst, a także powiaty, związki i stowarzyszenia powiatów oraz województwa mogą sobie wzajemnie bądź innym jst udzielać pomocy, w tym również finansowej. Trzeba zauważyć, że pomoc, o której mowa w ww. regulacjach, należy do katalogu zadań fakultatywnych jst, a zatem rozstrzygnięcie organu stanowiącego jst o udzieleniu pomocy innej jednostce pozostawiono do uznania właściwego organu. Zakres przedmiotowy takiej pomocy jest ograniczony jedynie przepisami ustaw regulujących prawne granice działania jednostki otrzymującej pomoc (jej beneficjenta), z czego wynika, że nie można udzielić pomocy na zadania wykraczające poza te granice.

Kolegium RIO w Bydgoszczy (uchwała z 15 października 2008 r. nr XXIV/41/08), negując zgodność z prawem uchwały sejmiku województwa w sprawie pomocy finansowej dla gminy S., wskazało w uzasadnieniu, że nie ma prawnych podstaw do udzielenia gminie S. z budżetu województwa w 2008 r. pomocy finansowej - w formie dotacji celowej w wysokości do 200 000 zł - na dofinansowanie modernizacji sali gimnastycznej przy Niższym Seminarium Duchownym w M., ponieważ: "zadanie dotowania Niższego Seminarium Duchownego w M., szkoły ponadgimnazjalnej o statusie szkoły niepublicznej o uprawnieniach szkoły publicznej należy do wyłącznej kompetencji Powiatu M. Adresatem pomocy finansowej z budżetu województwa, udzielonej na podstawie badanej uchwały Sejmiku Województwa w sprawie udzielenia pomocy finansowej Gminie S., nie może być zatem powołana gmina".

Konieczna uchwała organu stanowiącego

Przywołane wcześniej regulacje ustaw ustrojowych odzwierciedla art. 216 ust. 2 pkt 5 ustawy o finansach publicznych (dalej: ufp), zgodnie z którym wydatki budżetu jst są przeznaczone na realizację zadań określonych w odrębnych przepisach, w szczególności na pomoc rzeczową lub finansową dla innych jst, przewidzianą w odrębnej uchwale organu stanowiącego jst.

[...]

Aleksandra Ciąglewicz-Miśta - radca prawny Opolskiego Urzędu Wojewódzkiego oraz Regionalnej Izby Obrachunkowej w Opolu.

Arkadiusz Talik - radca prawny Opolskiego Urzędu Wojewódzkiego, członek Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej w Opolu.