Finanse publiczne

Prawo dotacyjne po zmianach

Fot. W. Benicewicz

Dotacja budżetowa jest wydatkiem dokonywanym na podstawie prawa publicznego, podlegającym szczególnym zasadom rozliczenia. Podstawą prawną udzielenia dotacji z budżetu musi być zawsze przepis prawa publicznego zawarty w ustawie lub w umowie międzynarodowej. W przypadku braku tego rodzaju podstaw do udzielenia dotacji nie jest możliwe posługiwanie się przepisami art. 888 i n. kodeksu cywilnego w celu udzielenia ze środków publicznych darowizny ogólnej lub darowizny z poleceniem. Szczególne rozliczenie dotacji - jako jej druga kluczowa cecha - polega na dostarczeniu przez beneficjenta dowodów zgodnego z przeznaczeniem wykorzystania dotacji (np. dowodu, że dotację podmiotową beneficjent przeznaczył na dofinansowanie swojej działalności bieżącej) oraz na dokonaniu przez jednostkę obsługującą organ określonych czynności sprawdzających, jak również na zaakceptowaniu rozliczenia dotacji.

Wymienione cechy, a także właściwa dla zwrotu dotacji egzekucja administracyjna oraz szczególna odpowiedzialność prawna organu i beneficjenta skłaniają do wniosku, że poza przypadkami wynikającymi z przepisów prawa publicznego organ administracji nie może samodzielnie nadawać określonemu wydatkowi budżetowemu formy dotacji.

Przepisy prawne dotyczące dotacji stanowią specyficzny element prawa regulującego wydatki publiczne. Dla celów porządkowych zasadne jest je nazywać "prawem dotacyjnym" (zob. ramka "Struktura prawa dotacyjnego").

W dotychczasowym stanie prawnym definicje dotacji zawarte były w przepisach art. 106 ust. 2 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych (dalej: ufp 2005). Aktualnie ogólna definicja dotacji oraz definicje trzech rodzajów dotacji znajdują się w przepisach ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (dalej: ufp).

Rys. B. Brosz

Tytuły dotacyjne

Drugą i zarazem kluczową grupę unormowań prawa dotacyjnego stanowią właściwe tytuły dotacyjne jako podstawy prawne udzielania konkretnych dotacji. Zawarte są w ustawach szczególnych prawa administracyjnego oraz w niektórych przepisach ufp (np. podstawy prawne umożliwiające udzielanie dotacji przedmiotowej dla zakładu budżetowego z art. 15 ust. 3 pkt 2 i ust. 6 oraz z art. 219 ufp). Niektóre z tych ustaw zawierają delegacje do wydania rozporządzeń wykonawczych i aktów prawa miejscowego, które wraz z ustawą składają się na tytuły dotacyjne (np. uchwały prawa miejscowego dotyczące trybu udzielania i rozliczania dotacji podmiotowych dla prywatnych szkół i placówek oświatowych z art. 80 ust. 4 i art. 90 ust. 4 ustawy o systemie oświaty). Przepisy ustaw i aktów wykonawczych określają każdorazowo przeznaczenie przewidzianej w nich dotacji, jej beneficjenta, kwotę oraz tryb udzielenia i rozliczenia dotacji.

[...]

Autor jest prawnikiem - administratywistą pełniącym od 1993 r. funkcję członka Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej w Krakowie.