Finanse publiczne

Strona główna » Marzec 2020 » Kadry i płace » Prawne granice wydawania poleceń służbowych

Brosz o finansach

Rys. B. Brosz

Polecamy

Książki

Publikacje wydawane w ramach Biblioteki Finanse Publiczne oraz Biblioteki Administracja Publiczna to profesjonalne i praktyczne opracowania podejmujące zagadnienia z zakresu szeroko rozumianej administracji publicznej. więcej »

 
Łukasz Paroń

Prawne granice wydawania poleceń służbowych

Jedną z problematycznych sfer w relacjach na linii pracodawca–pracownik jest forma, treść czy przedmiot poleceń służbowych. Niekiedy pojawiają się wątpliwości, czy sposób wydawania takich nakazów może być przejawem szykanowania, mobbingu lub dyskryminacji. Zagadnienie to nabiera szczególnego znaczenia wraz z rosnącą rolą psychospołecznej strony relacji pracowniczych.

Rys. B.Brosz

Rys. B.Brosz

Charakterystyczną cechą stosunku pracy jest podporządkowanie pracownika względem pracodawcy. Jej szczególnym przejawem jest natomiast możliwość wydawania pracownikowi poleceń służbowych, do których ma on obowiązek się zastosować. Władztwo pracodawcy, które wyraża się w organizowaniu procesu pracy i któremu towarzyszy stosunkowo duża doza działań jednostronnych, powinno być wykorzystywane w sposób rozważny i wyważony. Szczególnie wówczas, gdy dotyczy dóbr osobistych pracownika.

Poszanowanie dóbr osobistych pracownika

Podstawową zasadą prawa pracy, wyrażoną w art. 111 ustawy Kodeks pracy (dalej: kp), jest obowiązek poszanowania godności i innych dóbr osobistych pracownika przez pracodawcę. Umiejscowienie tej normy w katalogu podstawowych zasad prawa pracy świadczy o tym, że ustawodawca przywiązuje szczególną wagę do przestrzegania tego obowiązku. Zobowiązanie pracodawcy do poszanowania godności i dóbr pracownika ma charakter fundamentalny i powinno być uwzględniane na każdym etapie świadczenia pracy przez pracownika. Ma to szczególne znaczenie również w trakcie wydawania poleceń służbowych przez pracodawcę.

Realizacja ciążącego na pracodawcy obowiązku poszanowania godności i dóbr osobistych pracownika w procesie świadczenia pracy wymaga przede wszystkim uwzględnienia zaleceń ustawodawcy. W kontekście wydawania poleceń szczególnego znaczenia nabiera brzmienie art. 100 kp, w którym zawarto zespół norm prawnych określających obowiązki pracownicze, a co za tym idzie – wyznaczających zakres dopuszczalnej ingerencji pracodawcy w sferę wolności pracownika.

Warunki prawidłowego wydania polecenia

W art. 100 § 1 kp wskazano, że pracownik jest obowiązany wykonywać pracę sumiennie i starannie oraz stosować się do poleceń przełożonych, które dotyczą pracy, jeżeli nie są one sprzeczne z przepisami prawa lub umową o pracę. Zacytowana regulacja pozwala zatem na wydawanie poleceń, które cechuje związek z pracą, a więc takich, które pozostają w zakresie zobowiązania pracowniczego odnoszącego się do przedmiotu umówionej pracy.

Dodatkowy warunek prawidłowego wydania polecenia stawiany przez ustawodawcę jest niejako oczywisty – chodzi o zgodność polecenia z prawem. Warto zaznaczyć, że prawo jest tu rozumiane w sposób szeroki – przedmiotem ograniczenia jest nie tylko prawo pracy, ale również inne dziedziny prawa, które będą w związku z tym wyznaczały dopuszczalny zakres przedmiotowy polecenia.

Istotne jest również zastrzeżenie, że polecenie powinno być zgodne z umową o pracę. Nie może więc naruszać zawartych w niej postanowień, chyba że wydanie określonego polecenia dopuszczają wprost przepisy prawa. Doskonałym przykładem takiej sytuacji jest polecenie wyjazdu służbowego. Co do zasady stanowi ono bowiem odstępstwo od zawartych w umowie o pracę zapisów określających miejsce świadczenia pracy. Możliwość wydania polecenia wyjazdu służbowego wynika jednak wprost z przepisów prawa pracy, a w szczególności z art. 775 kp.

Kierowane do pracowników polecenia powinny być precyzyjne, merytorycznie uzasadnione i zgodne z prawem. Trzeba też pamiętać, że mogą być wydawane wówczas, gdy pracownik jest przygotowany do ich wykonania, a więc gdy posiada odpowiednie umiejętności i kwalifikacje, jest przeszkolony i przygotowany do zlecanej pracy.

[...]

Autor jest specjalistą z zakresu prawa pracy, redaktorem naczelnym dwumiesięcznika „Kadry i Płace w Administracji”.



Pełna treść artykułu jest dostępna w papierowym wydaniu pisma.
Zapraszamy do składania zamówień na prenumeratę i numery archiwalne.