Finanse publiczne

Strona główna » Maj 2019 » Budżet i podatki » Podatek od nieruchomości w ramach trwałego zarządu

Brosz o finansach

Listopad 2019

Polecamy

Książki

Publikacje wydawane w ramach Biblioteki Finanse Publiczne oraz Biblioteki Administracja Publiczna to profesjonalne i praktyczne opracowania podejmujące zagadnienia z zakresu szeroko rozumianej administracji publicznej. więcej »

 
Joanna Rudzka

Podatek od nieruchomości w ramach trwałego zarządu

NSA wydał ważny wyrok, w którym rozstrzygnął, kto jest zobowiązany do zapłaty podatku od nieruchomości od budynków, które jednocześnie są przedmiotem trwałego zarządu i dzierżawy.

Sprawa dotyczyła budynków na działkach stanowiących własność Skarbu Państwa, znajdujących się w trwałym zarządzie Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad (dalej: GDDKiA). Nieruchomość jest wykorzystywana jako miejsce obsługi podróżnych i jest dzierżawiona dzierżawcy, który prowadzi na niej działalność gospodarczą (stację paliw). Spór toczył się o to, kto – podmiot posiadający trwały zarząd czy dzierżawca – jest w tym przypadku podatnikiem podatku od nieruchomości. Organ podatkowy stwierdził, że w dniu podpisania umów działki znajdowały się w trwałym zarządzie i w związku z tym spółka będąca dzierżawcą nieruchomości – jako dalszy posiadacz zależny – nie będzie podatnikiem podatku od nieruchomości i posadowionych na niej budynków. Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: NSA) wyraził jednak inną opinię.

Status podatnika

NSA w wyroku1 z 29 listopada 2018 r. (II FSK 3229/16) zaznaczył, że w świetle art. 3 ust. 1 pkt 4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych (dalej: upol) podatnikami podatku od nieruchomości są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki nieposiadające osobowości prawnej, będące posiadaczami nieruchomości lub ich części albo obiektów budowlanych lub ich części, stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli posiadanie wynika z umowy zawartej z właścicielem, Krajowym Ośrodkiem Wsparcia Rolnictwa lub z innego tytułu prawnego, z wyjątkiem posiadania przez osoby fizyczne lokali mieszkalnych niestanowiących odrębnych nieruchomości, albo jest bez tytułu prawnego. Przepis ten określa zakres podmiotowy podatku od nieruchomości i wskazuje jako zasadę, że wymienione w zacytowanej regulacji podmioty są podatnikami, jeżeli mają określony tytuł prawny do nieruchomości lub obiektów budowlanych, czyli są ich właścicielami, posiadaczami samoistnymi, użytkownikami wieczystymi gruntów. Wyjątkiem od tej zasady są nieruchomości i obiekty budowlane stanowiące własność Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego. W takich przypadkach podatnikami są posiadacze – chodzi tu przede wszystkim o posiadanie zależne, wynikające z umów zawartych z właścicielem lub Agencją Własności Rolnej Skarbu Państwa, z innego tytułu prawnego lub niewynikające z żadnego tytułu prawnego.

Prawa wynikające z trwałego zarządu

Sąd zauważył, że GDDKiA jest jedynie jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, czyli statio fisci Skarbu Państwa. Innymi słowy: jako urząd pomocniczy organu centralnego działa w imieniu i na rzecz Skarbu Państwa. Nie jest zatem posiadaczem nieruchomości położonych w granicach pasa drogowego autostrady na podstawie innego tytułu prawnego, o którym jest mowa w art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. a upol. Wynika to zarówno z pozycji ustrojowej GDDKiA, która działa jako statio fisci Skarbu Państwa w zakresie powierzonych jej w trwały zarząd nieruchomości, jak i z charakteru instytucji trwałego zarządu.

Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad, podobnie jak GDDKiA, w wyniku powierzenia mu w trwały zarząd nieruchomości Skarbu Państwa nie stał się posiadaczem jakiegokolwiek prawa podmiotowego o charakterze prawnorzeczowym ani też jakiegokolwiek innego prawa w rozumieniu cywilistycznym. Trwały zarząd jest bowiem jedynie publicznoprawną formą władania nieruchomością przez określoną jednostkę organizacyjną. To oznacza, że GDDKiA nie jest podmiotem żadnych praw cywilnych i wykonuje jedynie uprawnienia płynące z własności państwowej. Nawet jeżeli podmiot ten samodzielnie podejmuje decyzje o sposobie wykorzystania powierzonych mu nieruchomości, działa w imieniu i na rzecz Skarbu Państwa.

[...]

Autorka jest doradcą podatkowym specjalizującym się w rozliczeniach jst. Prowadzi Kancelarię Doradcy Podatkowego Joanny Rudzkiej (jrudzka@podatkisamorzadu.pl, www.podatkisamorzadu.pl).

Pełna treść artykułu jest dostępna w papierowym wydaniu pisma.
Zapraszamy do składania zamówień na prenumeratę i numery archiwalne.