Finanse publiczne

Strona główna » Listopad 2018 » Budżet i podatki » Wywłaszczenie za odszkodowaniem a podatek VAT

Brosz o finansach

Listopad 2019

Polecamy

Książki

Publikacje wydawane w ramach Biblioteki Finanse Publiczne oraz Biblioteki Administracja Publiczna to profesjonalne i praktyczne opracowania podejmujące zagadnienia z zakresu szeroko rozumianej administracji publicznej. więcej »

 
Joanna Rudzka

Wywłaszczenie za odszkodowaniem a podatek VAT

W długo oczekiwanym wyroku TSUE odniósł się do kwestii obowiązku zapłaty VAT w przypadku przeniesienia na rzecz Skarbu Państwa własności nieruchomości w zamian za zapłatę odszkodowania. Sprawę komplikował fakt, że ta sama osoba reprezentuje zarazem organ wywłaszczający i wywłaszczaną gminę, a w konsekwencji – mimo wywłaszczenia – nadal zarządza daną nieruchomością.

Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej: TSUE lub Trybunał) wydał 13 czerwca 2018 r. wyrok w sprawie gminy Wrocław (C 665/16). Trybunał orzekł, że przeniesienie na rzecz Skarbu Państwa własności nieruchomości należącej do podatnika, dokonane z mocy prawa i w zamian za zapłatę odszkodowania, podlega opodatkowaniu VAT nawet wówczas, gdy ta sama osoba reprezentuje zarazem organ wywłaszczający i wywłaszczaną gminę oraz gdy osoba ta nadal w praktyce zarządza daną nieruchomością, a wypłata odszkodowania została dokonana tylko jako wewnętrzne przeksięgowanie w budżecie gminy. 

Orzeczenie wydano w trybie prejudycjalnym na wniosek złożony przez Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: NSA) postanowieniem z 14 września 2016 r., które wpłynęło do TSUE 22 grudnia 2016 r. Wniosek ten został złożony w ramach sporu pomiędzy Ministrem Finansów a gminą Wrocław (dalej: gmina). Rozbieżność dotyczyła opodatkowania podatkiem od wartości dodanej (VAT) transakcji, w ramach której własność nieruchomości należących do gminy została przeniesiona, zgodnie z przepisami krajowymi i w zamian za zapłatę odszkodowania, na Skarb Państwa w celu budowy drogi krajowej. 

Czy istnieje obowiązek podatkowy i kto jest podatnikiem? 

Gmina, będąca właścicielem licznych nieruchomości, jest miastem na prawach powiatu, zarejestrowanym jako podatnik VAT. Jej prezydent, będąc organem wykonawczym gminy, jest jednocześnie przedstawicielem Skarbu Państwa zarządzającym nieruchomościami, które należą do Skarbu Państwa i są położone na terytorium gminy. W następstwie decyzji wojewody prawo własności nieruchomości należących uprzednio do gminy przeniesiono na Skarb Państwa w celu budowy drogi krajowej. Odrębną decyzją wojewoda ustalił wysokość odszkodowania przysługującego gminie i zobowiązał prezydenta do wypłaty tej kwoty. Gmina zwróciła się do ministra z wnioskiem o wydanie indywidualnej interpretacji podatkowej, aby dowiedzieć się, czy przeniesienie z mocy prawa własności nieruchomości w zamian za odszkodowanie stanowi odpłatną dostawę towarów opodatkowaną VAT, a jeśli tak, to który podmiot powinien zostać wskazany w fakturze VAT jako nabywca towarów. 

Stanowisko ministra 

W interpretacji indywidualnej minister stwierdził, że w niniejszej sprawie miała miejsce odpłatna dostawa towarów podlegająca opodatkowaniu VAT, ponieważ własność nieruchomości została przeniesiona z gminy na Skarb Państwa w zamian za odszkodowanie. Wskazał on, że podatnikiem VAT w tej transakcji była gmina, ponieważ prezydent nie jest podmiotem prowadzącym samodzielnie działalność gospodarczą i nie działa na własną odpowiedzialność. Minister wywnioskował z tego, że na gminie ciążył obowiązek udokumentowania dostawy wywłaszczonych nieruchomości fakturą, na której jako sprzedawcę i nabywcę należało wskazać prezydenta działającego jednocześnie jako organ wykonawczy gminy i jako reprezentant Skarbu Państwa zarządzający nieruchomościami Skarbu Państwa położonymi na terytorium gminy. 

Rozstrzygnięcia sądów administracyjnych 

Gmina wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę o uchylenie wskazanej interpretacji podatkowej. W swoim wyroku sąd ten uznał skargę i uchylił interpretację, argumentując, że na gruncie prawa podatkowego dostawcą i odbiorcą jest ten sam podmiot (gmina), a zatem na zakończenie tej transakcji nie mogło dojść do przeniesienia ekonomicznego władztwa nad towarami będącymi przedmiotem rozstrzygnięcia. 

[…]

Autorka jest doradcą podatkowym specjalizującym się w rozliczeniach jst. Prowadzi kancelarię Doradcy Podatkowego Joanny Rudzkiej (jrudzka@podatkisamorzadu.pl, www.podatkisamorzadu.pl).

Pełna treść artykułu jest dostępna w papierowym wydaniu pisma.
Zapraszamy do składania zamówień na prenumeratę i numery archiwalne.