Finanse publiczne

Strona główna » Lipiec 2018 » Rachunkowość » Odpis na zfśs w jednostkach oświatowych

Brosz o finansach

Listopad 2018

Polecamy

Książki

Publikacje wydawane w ramach Biblioteki Finanse Publiczne oraz Biblioteki Administracja Publiczna to profesjonalne i praktyczne opracowania podejmujące zagadnienia z zakresu szeroko rozumianej administracji publicznej. więcej »

 
Elżbieta Gaździk

Odpis na zfśs w jednostkach oświatowych

Ustalając wysokość odpisu na zfśs w jednostce oświatowej, w pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę na zróżnicowanie zasad odnoszących się do poszczególnych grup pracowników. Inne zasady dotyczą bowiem nauczycieli, pracowników administracji i obsługi oraz byłych pracowników, którzy mimo przejścia na emeryturę lub rentę mają prawo do świadczeń z zfśs.

Przepisy ustawy Kodeks pracy (dalej: kp) nakładają na pracodawcę obowiązek sprawowania opieki socjalnej nad zatrudnionymi pracownikami. Mówi o tym art. 16 kp, w którym ustala się, że pracodawca stosownie do możliwości i warunków powinien zaspokajać bytowe, socjalne i kulturalne potrzeby pracowników. Podstawowym sposobem realizacji działalności socjalnej przez pracodawców jest utworzenie zakładowego funduszu świadczeń socjalnych (dalej: zfśs lub fundusz). 

Podmioty zobowiązane do tworzenia funduszu określa art. 3 ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych (dalej: ustawa o zfśs). Z regulacji tej wynika, że fundusz tworzą pracodawcy zatrudniający – według stanu na 1 stycznia danego roku – co najmniej 50 pracowników w przeliczeniu na pełne etaty. Jednocześnie w przepisach ustawy o zfśs zastrzeżono, że pracodawcy prowadzący działalność w formie jednostek budżetowych i samorządowych zakładów budżetowych mają obowiązek tworzyć fundusz bez względu na liczbę zatrudnianych pracowników. Zasada ta obejmuje zatem również jednostki oświatowe.

Zasady ustalania odpisu na zfśs

Fundusz tworzy się z corocznego odpisu podstawowego, naliczanego w stosunku do przeciętnej liczby zatrudnionych. Sposób jej obliczania został określony w rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 9 marca 2009 r. w sprawie sposobu ustalania przeciętnej liczby zatrudnionych w celu naliczania odpisu na zfśs. Z § 1 tego rozporządzenia wynika, że podstawę naliczania odpisu na fundusz stanowi przeciętna planowana w danym roku kalendarzowym liczba zatrudnionych skorygowana w końcu roku do faktycznej przeciętnej liczby zatrudnionych, obejmująca pracowników w pełnym i niepełnym wymiarze czasu pracy (po przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy). 

To oznacza, że na początku każdego roku pracodawca ustala planowaną na ten rok przeciętną liczbę zatrudnionych, a w końcu roku koryguje ją do faktycznej przeciętnej liczby osób zatrudnionych w jednostce w danym roku.

Metody obliczania przeciętnej liczby zatrudnionych

Ponieważ ani rozporządzenie, ani prawo pracy nie określają szczegółowo sposobu obliczania przeciętnej liczby zatrudnionych, w praktyce najczęściej stosuje się jedną z trzech wybranych metod statystycznych, wymienionych w objaśnieniach do sprawozdań statystycznych (Z-03 lub Z-06). Do metod tych zalicza się:

  • metodę średniej arytmetycznej, 
  • metodę uproszczoną,
  • metodę średniej chronologicznej (zob. ramka „Statystyczne metody...”).

Wskazane metody pozwalają na obliczenie przeciętnej liczby zatrudnionych w danym miesiącu. Aby ustalić tę liczbę dla całego roku kalendarzowego, należy dodać przeciętne liczby zatrudnionych w poszczególnych miesiącach i podzielić otrzymaną sumę przez 12.

Wysokość odpisu podstawowego

Co do zasady podstawę ustalenia kwot odpisu podstawowego na fundusz stanowi przeciętne wynagrodzenie miesięczne w gospodarce narodowej w roku poprzednim lub w drugim półroczu roku poprzedniego, jeżeli przeciętne wynagrodzenie z tego okresu stanowiło kwotę wyższą. Procentową wielkość odpisu na fundusz określa art. 5 ustawy o zfśs. W przypadku jednostek oświatowych działających w formie jednostek budżetowych zasady te będą miały zastosowanie wyłącznie w odniesieniu do:

1) pracowników niebędących nauczycielami (np. pracowników administracji czy obsługi);
2) byłych pracowników niebędących nauczycielami, posiadających obecnie status emeryta bądź rencisty i objętych opieką socjalną przez pracodawcę.

W odniesieniu zaś do:

1) nauczycieli czynnych zawodowo;
2) nauczycieli, którzy przeszli na emeryturę lub rentę;
3) nauczycieli pobierających nauczycielskie świadczenie kompensacyjne
– do wyliczenia kwot odpisu podstawowego na fundusz należy stosować zasady określone w art. 53 ustawy Karta Nauczyciela (dalej: KN). Zapisy zawarte w tej regulacji – jako unormowania szczególne – mają pierwszeństwo przed przepisami ustawy o zfśs. To oznacza, że zasady określone w KN należy stosować w pierwszej kolejności (zob. przykład). 

[...]

Autorka jest zastępcą dyrektora ds. ekonomiczno-finansowych, główną księgową samorządowej jednostki budżetowej.

Pełna treść artykułu jest dostępna w papierowym wydaniu pisma.
Zapraszamy do składania zamówień na prenumeratę i numery archiwalne.