Finanse publiczne

Strona główna » Kwiecień 2017 » Budżet i podatki » Samorząd jako podatnik VAT

Brosz o finansach

Listopad 2019

Polecamy

Książki

Publikacje wydawane w ramach Biblioteki Finanse Publiczne oraz Biblioteki Administracja Publiczna to profesjonalne i praktyczne opracowania podejmujące zagadnienia z zakresu szeroko rozumianej administracji publicznej. więcej »

 
Joanna Rudzka

Samorząd jako podatnik VAT

Nie da się ukryć, że na samorządach ciąży coraz więcej obowiązków związanych z rozliczaniem podatku VAT.Sprawy nie ułatwia wciąż zmieniające się prawo oraz sprzeczne orzecznictwo i stanowiska organów podatkowych. Osoby wdrażające się w specyfikę VAT często dochodzą do wniosku, że o wiele łatwiej rozliczyć firmę o kilkusetmilionowych obrotach niż mały samorząd.

Niniejszy tekst rozpoczyna serię artykułów wyjaśniających od podstaw zagadnienia związane z podatkiem VAT. Inspiracją dla tej inicjatywy były sygnały od naszych Czytelników potwierdzające, że wbrew pozorom największym problemem osób rozliczających VAT w jednostkach samorządu terytorialnego (dalej: jst) wcale nie są złożone kwestie podatkowe (gdyż takie występują dość rzadko), lecz podstawowe definicje i zagadnienia. Zgłaszane wątpliwości sprowadzają się często do spraw fundamentalnych: czy jednostka działa jako podatnik VAT, czy musi odliczać VAT, czy powinna wystawić fakturę, w jakim miesiącu powinna rozliczyć wpływy itd. Dla części pracowników jednostek sektora publicznego artykuły o podstawach rozliczeń VAT będą stanowić jedynie uporządkowanie faktów, dla pozostałych mogą się okazać źródłem nowej wiedzy. Wyjaśnienia dotyczące podstawowych zagadnień z zakresu VAT są odpowiedzią na zapotrzebowanie wielu jst, które obecnie prowadzą rekrutacje na stanowiska zajmujące się VAT czy wręcz (w dużych miastach) kompletują nowe zespoły. Pierwszy z serii artykułów został poświęcony zagadnieniom dotyczącym traktowania samorządu jako podatnika VAT.

Definicja podatnika

Zgodnie z przepisami ustawy o podatku od towarów i usług (dalej: ustawa o VAT) opodatkowaniu tym podatkiem podlegają wyłącznie czynności (transakcje) dokonywane przez podatników VAT. Jednostka samorządu musi zatem każdorazowo ustalić, czy wykonując daną czynność, występuje w charakterze podatnika VAT.

Istotne znaczenie dla omawianego zagadnienia miało wprowadzenie 1 października 2016 r. przepisów ustawy o szczególnych zasadach rozliczeń podatku od towarów i usług oraz dokonywania zwrotu środków publicznych (…) przez jednostki samorządu terytorialnego (dalej: ustawa centralizacyjna). Na mocy art. 3 tejże ustawy jst miały obowiązek podjęcia rozliczania VAT wraz ze wszystkimi jednostkami organizacyjnymi najpóźniej od 1 stycznia 2017 r. Zgodnie zaś z art. 6 ustawy centralizacyjnej jednostki organizacyjne, których sprzedaż na dzień 29 września 2015 r. korzystała ze zwolnienia, mogły korzystać z tego zwolnienia na warunkach określonych w art. 113 ustawy o VAT jedynie do dnia poprzedzającego dzień podjęcia wspólnego rozliczania podatku z jst. Oznacza to, że od 1 stycznia 2017 r. wszystkie opodatkowane czynności jednostek budżetowych i zakładów budżetowych (w ustawie centralizacyjnej zwanych jednostkami organizacyjnymi) stały się opodatkowanymi czynnościami gminy, rozliczanymi przez jednostki organizacyjne czy też do nich przypisanymi.

W myśl art. 15 ust. 1 ustawy o VAT podatnikami VAT są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w art. 15 ust. 2 ustawy o VAT – bez względu na cel lub rezultat takiej działalności. Skoro dla potrzeb rozliczania VAT rezultat działalności jst nie ma znaczenia, nieistotne jest, czy jednostka podejmuje działania z opcją osiągania zysku i czy realnie go osiąga. Liczy się jedynie spełnienie definicji działalności gospodarczej. W konsekwencji opodatkowaniu będą podlegać także takie czynności, które jednostka wykonuje „po kosztach”, nie osiągając ani nawet nie zakładając osiągnięcia pozytywnych rezultatów finansowych (zob. przykład 1), a także te czynności, do których jst dopłaca.

Zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy o VAT działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody. Działalność gospodarcza obejmuje w szczególności czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych. W praktyce producencka działalność samorządów jest oczywiście marginalna. Częstsze są natomiast przypadki występowania jst w roli handlowca (np. zbywającego środki trwałe, nieruchomości lokalowe, grunty) czy usługodawcy (np. świadczącego usługi komunalne, dostarczania wody, odprowadzania ścieków).

[...]

Autorka jest doradcą podatkowym specjalizującym się w rozliczeniach jst, prowadzi Kancelarię Doradcy Podatkowego Joanny Rudzkiej.

Pełna treść artykułu jest dostępna w papierowym wydaniu pisma.
Zapraszamy do składania zamówień na prenumeratę i numery archiwalne.