Finanse publiczne

Strona główna » Czerwiec 2018 » Kontrola finansowa » Odpowiedzialność za inwentaryzację

Brosz o finansach

Listopad 2018

Polecamy

Książki

Publikacje wydawane w ramach Biblioteki Finanse Publiczne oraz Biblioteki Administracja Publiczna to profesjonalne i praktyczne opracowania podejmujące zagadnienia z zakresu szeroko rozumianej administracji publicznej. więcej »

 
Sebastian Bach

Odpowiedzialność za inwentaryzację

Kto i w jakim zakresie odpowiada za wszystkie rodzaje inwentaryzacji? Jak powinny wyglądać dokumenty przekazujące taką odpowiedzialność? Jaką odpowiedzialność w zakresie inwentaryzacji ma kierownik i czy może się jej „wyzbyć” całkowicie, czy też odpowiada jednak za inwentaryzację w formie spisu z natury? Proszę o szczegółową analizę tego zagadnienia w ujęciu praktycznym, gdyż problematyka ta jest sprzecznie opisywana w różnych publikacjach.

Wątpliwości Czytelnika w kwestii odpowiedzialności za inwentaryzację nie powinny dziwić. Rzeczywiście przez wiele lat w fachowych publikacjach prezentowano odmienne stanowiska ekspertów z zakresu rachunkowości odnoszące się do omawianej problematyki. Jednolitości brakowało również w orzeczeniach komisji orzekających w sprawach o naruszenie dyscypliny finansów publicznych. Było to spowodowane przede wszystkim treścią art. 4 ust. 5 ustawy o rachunkowości (dalej: uor) regulującego kwestię odpowiedzialności za inwentaryzację. Fatalnie napisany przepis, do tego wielokrotnie zmieniany, sprawiał i wciąż sprawia wiele trudności z właściwą jego interpretacją.

Trudności interpretacyjne

W art. 4 ust. 5 uor postanowiono, że kierownik jednostki, o ile odrębne przepisy nie stanowią inaczej, ponosi odpowiedzialność za wykonywanie obowiązków w zakresie rachunkowości określonych ustawą, w tym z tytułu nadzoru, również w przypadku, gdy określone obowiązki w zakresie rachunkowości – z wyłączeniem odpowiedzialności za przeprowadzenie inwentaryzacji w formie spisu z natury – zostaną powierzone innej osobie lub przedsiębiorcy, o którym mowa w art. 11 ust. 2, za ich zgodą. Przyjęcie odpowiedzialności przez inną osobę lub przedsiębiorcę powinno być stwierdzone w formie pisemnej.

Czytając zacytowaną regulację, nie sposób nie zdumieć się kreatywnością autora tak skomplikowanego i nieczytelnego przepisu prawa. Wystarczyłoby rozdzielić treść regulacji na dwie lub trzy jednostki redakcyjne zawarte w odrębnych punktach, aby przepis w sposób zrozumiały regulował omawiane zagadnienie. Okazuje się, że od lat jest to zadanie niemożliwe do zrealizowania dla osób uczestniczących w procesie tworzenia i stanowienia prawa.

Prawidłowa wykładnia

W niniejszym artykule przedstawione zostanie stanowisko autora odnoszące się do regulacji omawianego przepisu. Nie ulega wątpliwości, że w literaturze nie brakuje i nie będzie brakowało stanowisk odmiennych. Taka sytuacja nie powinna dziwić. W mojej ocenie nikt, kto posiada choć trochę wiedzy na temat wykładni przepisów prawa, nie powie, że jest pewien swojej interpretacji omawianej regulacji.

Dokonując wykładni art. 4 ust. 5 uor w odniesieniu do jednostek sektora finansów publicznych (dalej: jsfp), należy rozróżnić dwa stany faktyczne. Pierwszy z nich dotyczy jednostek, które nie prowadzą – na mocy przepisów ustaw ustrojowych – wspólnej obsługi finansowo-księgowej innych jednostek. Drugi natomiast odnosi się do jednostek prowadzących wspólną obsługę lub obsługiwanych przez inną wyznaczoną do tego jsfp.

Jednostki prowadzące rachunkowość samodzielnie

W przypadku jednostek nieobjętych wspólną obsługą finansowo-księgową wykładnia omawianego przepisu nastręcza mniej trudności. Zgodnie z wolą ustawodawcy w jednostce, która prowadzi samodzielnie ewidencję księgową, kierownik jednostki zawsze ponosi odpowiedzialność za rachunkowość z tytułu nadzoru. Tak jest również w przypadku zadań z zakresu inwentaryzacji. Kierownik może jednak określone obowiązki z zakresu rachunkowości, a tym samym odpowiedzialność bezpośrednią, powierzyć innej osobie, w szczególności podległemu mu pracownikowi jednostki. Nie dotyczy to jednak inwentaryzacji przeprowadzanej metodą spisu z natury.

Odpowiedzialność bezpośrednią za spis z natury w jednostce, która samodzielnie prowadzi swoją ewidencję księgową, ponosi zawsze kierownik jsfp i nie może scedować jej na inną osobę. Potwierdzeniem tego są liczne orzeczenia Głównej Komisji Orzekającej (dalej: GKO) w sprawach o naruszenie dyscypliny finansów publicznych, a także zapisy uchwały Komitetu Standardów Rachunkowości nr 5/2016 z dnia 26 kwietnia 2016 r. w sprawie przyjęcia stanowiska Komitetu w sprawie inwentaryzacji drogą spisu z natury zapasów materiałów, towarów, wyrobów gotowych i półproduktów (zob. ramka „Odpowiedzialność kierownika...”).

Kierownik może natomiast powierzyć innej osobie obowiązki i odpowiedzialność bezpośrednią za inwentaryzację przeprowadzaną metodą potwierdzenia sald oraz metodą weryfikacji z dokumentacją. Co niezwykle ważne, przekazanie obowiązków i odpowiedzialności bezpośredniej za inwentaryzację przeprowadzaną wymienionymi metodami musi być jednoznaczne, wyraźne i dokonane na piśmie. 

[…]

Autor jest skarbnikiem i kierownikiem referatu finansowo-budżetowego gminy, szkoleniowcem służb finansowo-księgowych sektora publicznego, byłym pracownikiem RIO we Wrocławiu.

Pełna treść artykułu jest dostępna w papierowym wydaniu pisma.
Zapraszamy do składania zamówień na prenumeratę i numery archiwalne.