Finanse publiczne

Strona główna » Czerwiec 2018 » Budżet i podatki » Inwestycje wodno-kanalizacyjne w kontekście rozliczeń VAT

Brosz o finansach

Listopad 2018

Polecamy

Książki

Publikacje wydawane w ramach Biblioteki Finanse Publiczne oraz Biblioteki Administracja Publiczna to profesjonalne i praktyczne opracowania podejmujące zagadnienia z zakresu szeroko rozumianej administracji publicznej. więcej »

 
Joanna Rudzka

Inwestycje wodno-kanalizacyjne w kontekście rozliczeń VAT

Odliczenie VAT naliczonego od kosztów budowy i funkcjonowania infrastruktury wodno-kanalizacyjnej to jedno z najbardziej zawiłych zagadnień podatkowych w praktyce funkcjonowania samorządów. Przyczyną problemów jest nie tylko skomplikowane prawo, ale również w dużej mierze – sprzeczne orzecznictwo i interpretacje organów podatkowych.

Rys. B. Brosz

Wiele pisze się i mówi na temat braku pewności stanowionego w Polsce prawa. Niestety, jest to szczególnie widoczne w sektorze finansów publicznych. Problem ten jest tym bardziej niepokojący, że najczęściej samo prawo się nie zmienia – modyfikacji ulega jego rozumienie przez organy podatkowe i sądy.

Często zdarza się, że określona tematyka jest rozstrzygana dla sektora publicznego pozytywnie, po czym wkrótce w niemalże identycznej sprawie znów pojawiają się negatywne interpretacje organów. Biorąc pod uwagę fakt, że stawka VAT wynosi w Polsce 23%, należy zauważyć, iż takie wahania interpretacyjne mają niebagatelne przełożenie na finanse jednostek – budżet na realizację danego zadania może być bowiem niemal o ¼ wyższy lub niższy. Co więcej, często osoby decydujące w jednostce o podatkach mają niewielką siłę sprawczą, skoro sprzeczne orzeczenia w tej samej materii potrafi wydać ten sam sąd czy nawet Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: NSA), orzekające w różnych składach. Odpowiedzialność za podjęcie prawidłowej decyzji (np. czy we wniosku o dotację wpisać VAT jako kwalifikowany) spoczywa jednak zawsze na jednostce (np. skarbniku gminy czy głównym księgowym).

Sprzeczne rozstrzygnięcia

Jednym z bardziej dotkliwych – w tym przypadku akurat dla samorządów – i bardzo aktualnych obecnie problemów jest prawo do odliczenia VAT naliczonego od kosztów budowy i funkcjonowania infrastruktury wodno-kanalizacyjnej w gminach. Temat ten ewoluuje i na przestrzeni ostatnich lat podatnicy mogli zaobserwować kolejne etapy rozstrzygania kwestii odliczenia podatku w związku z wymienionymi inwestycjami:

1) twierdzenie, że gmina nie działa w tym zakresie jako podatnik, a zatem odliczenie jej nie przysługuje;
2) odmowa odliczenia z uwagi na kwestie formalne (np. w wyniku uznania, że sprzedaż opodatkowaną prowadzi zakład budżetowy, a nie gmina);
3) liczne i spektakularne wygrane gmin w sądach (co wydawało się ostatecznie i pozytywnie zamknąć sprawę odliczeń dla samorządów);
4) żądanie stosowania prewspółczynnika do odliczeń VAT;
5) akcja centralizacji VAT w samorządach;
6) żądanie dokonywania centralizacji wstecznej;
7) oczekiwanie na finał toczących się sporów, czyli wydanie uchwały 7 sędziów NSA, o którą wystąpił NSA w postanowieniu z 25 sierpnia 2016 r. (I FSK 294/15). Sąd ten ma rozstrzygnąć, czy realizując inwestycję polegającą na budowie infrastruktury wodociągowo-kanalizacyjnej, gmina występuje jako organ władzy publicznej realizujący zadania własne, czy też jako podatnik VAT, któremu przysługuje prawo do odliczenia podatku naliczonego związanego z wydatkami poniesionymi na tę inwestycję.

Niniejszy artykuł stanowi próbę uporządkowania tych kwestii oraz przedstawia zdanie autorki – doradcy podatkowego z kilkunastoletnim doświadczeniem w zakresie stosowania przepisów o VAT w sektorze finansów publicznych – na temat postępowania w przypadku obecnie prowadzonych i planowanych inwestycji.

Inwestycje w gminie

Jakiekolwiek rozważania na temat odliczania VAT czy jego kwalifikowalności w projekcie należy rozpocząć od podstawowego przepisu – art. 86 ustawy o podatku od towarów i usług (dalej: ustawa o VAT). Zgodnie z tą regulacją w zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, podatnikowi, o którym mowa w art. 15, przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego (z licznymi zastrzeżeniami).

To zaś oznacza, że prawo do odliczenia przysługuje jedynie podatnikowi i w odniesieniu do czynności, w stosunku do których działa on jako podatnik (realizuje umowy oraz istnieje równość stron i stosunek cywilnoprawny). Odliczenie nie jest natomiast możliwe w zakresie, w jakim dana jednostka realizuje nałożone odrębnymi przepisami zadania, dla realizacji których została powołana (stosunek administracyjnoprawny, sfera władcza, imperium).

[…]

Autorka jest doradcą podatkowym specjalizującym się w rozliczeniach jst. Prowadzi kancelarię Doradcy Podatkowego Joanny Rudzkiej (jrudzka@podatkisamorzadu.pl / www.podatkisamorzadu.pl).

Pełna treść artykułu jest dostępna w papierowym wydaniu pisma.
Zapraszamy do składania zamówień na prenumeratę i numery archiwalne.